publicidad

 

Página principal
    Boletín de la Real Academia de la Historia [Publicaciones periódicas]. Tomo 6, Año 1885
    
Página principal Enviar comentarios Ficha de la obra Marcar esta página Índice de la obra Anterior Abajo Siguiente


ArribaAbajo

II. Poesías inéditas de Gil de Zamora

Fidel Fita


«Serenissimo suo domino Aldefonso, divina providentia illustri regi Castellae, Legionis et Vandaliae, humillimus scriptor suus, Frater Joannes Egidii, Fratrum, Minorum apud Zamoram doctor insufficiens, regni terreni gubernaculum meritorium et aeterni bravium, remuneratorium.

Officium almifuae matris almae regis Jesu altissimi, pro cujus ordinatione devote vestra Serenitas mihi scripsit, vestrae mitto magnificentiae per praesentem portitorem; scientes quod, si omnes

––––––––   380   ––––––––

artus meos in linguam converterem, et omnium sapientium facundiam haberem in tam praeclarissimae Virginis praeconium, nihil esset. Obtemperavi siquidem praecepto Principis, sed non consummavi praeconia Virginis.
»



No compuso Gil de Zamora este Oficio339, digno de la demanda y expectativa de Alfonso X, sin contemplar en su propia imaginación el acabado retrato que de aquel sabio Príncipe nos trazó340:

«Aldefonsus exinde341 regni fastigium, sicut haeres legitimus, cui jure -paterno regnum Legionis et Castellae totiusque Vandaliae debebatur, tanta fama fuit et gloria decoratus, quod Vascones Vasconiam, Africani quoque sibi partem Africae offerebant. Ad ipsum quoque de universis fere mundi partibus confluebant Comites, Marchiones, Principes et Barones, Milites et burgenses, propter ipsius famae fragrantiam universaliter respirantem, habentes ipsum, contra inimicos refugium, contra dubia consilium342, contra desolationem solatium, contra poenuriam et pauperiem thesaurum munificum, communicatum liberaliter, non signatum. Adeo quioque animum suum transtulit ad investigandas et perscrutandas mundanas scientias et divinas, quod omnes fere scripturas triviales et quadriviales, canonicas et civiles, scripturas quoque theologicas seu divinas transferri fecit in linguam maternam; ita ut omnes possent evidentissime intueri et intelligere quoquomodo illa quae, sub linguae latinas phaleris et figura, tecta et secreta etiam ipsis sapientibus videbantur343. More quoque Davidico etiam praeconium

––––––––   381   ––––––––

Virginis gloriosae, multas et perpulchras composuit cantinelas, sonis convenientibus et proportionibus musicis modulatas.
»



Al regio autor de las Cantigas, nuevo David, satisfizo sobre seguro el Oficio de la Virgen, que había solicitado y recabó de Gil de Zamora. Dan principio á Maitines siete versos cantables, divididos en dos estrofas, que debían alternar con los versículos del salmo XCIV:



ARIA.

    Jesum, qui carnem induit
Virginei pudoris,
In cujus carne fervuit
Stupendi vis amoris;

CORO.

    Mens jubilet interius,  5
Vox concinat exterius
In organis sonoris.



Sigue el himno de Maitines:





    Virga de Jesse prodiit,
Virga virens tenella,
Quae tota florens exiit  10
De materna fiscella;
Purissima, sanctissima,
Rorifera, fructifera,
Carens omni procella.
    In templo cum virginibus  15
Virgo est aeducata,
Divinis charismatibus
Tota inebriata;
Agillima, humillima,
Doctissima, verissima,  20
Deo et mundo grata.
    Virgines sacratissimas
Virgo amplectebatur,
Ad laudes praeclarissimas
Ipsas exhorbatur;  25
Deifica, pacifica,
––––––––   382   ––––––––

Hymnodica, melodica,
Deum contemplabatur.
    Et sicut mente praeditas
Virgines diligebat,  30
Sic vagas et indomitas
Acriter arguebat;
Archetypa, zelotypa,
Legifera, justifera,
Utrasque, diligebat.  35
    Huic spiritus angelici
Devote assistebant,
Manna saporis coelici
De sursum afferebant;
Quo viscera sacrifera  40
Cibario sacrario
Mire reficiebat.
    A mane usque ad tertiam
Laudibus insistebat;
Post hanc totam industriam  45
Ad opus convertebat;
Ad cantica Davidica
Post rediens, ut sitiens,
Tempus sic expendebat.
    Ob hoc Pater ingenitus  50
Exaltetur potenter;
Ejusque Unigenitus
Commendetur prudenter;
Hinc Spiritus Paraclitus,
Vivificus, munificus,  55
Invocetur clementer.
––––––––   383   ––––––––



NOCTURNO I


Salmos. Antífonas



    Virgo prudens emiserat
Votum integritatis,
Nec nubere decreverat
Nisi per veritatis  60
Oraculum, spiraculum,
Et stupendum spectaculum
Constaret sibi satis.
    Virtus divina claruit
Cum virgao praesentantur,  65
Ex quibus nulla floruit
Nec frondes dilatantur;
Sed virga Joseph floruit
Tantum, et ipsa floruit,
Et fructus renovantur.  70
    Visis his mirabilibus,
Mox Virgo desponsatur;
Sed a secretis sedibus
Talis lex allegatur,
Quod primum florem virginum  75
Primo splendori luminum
Deberi causabatur.


Lecciones. Antífonas



    Creaturis pereuntibus,
Totus mundus multatur;
Hinc in secretis sinibus  80
Secretum pertractatur.

CORO.

Cum quo misit ad Virginem
Rex coeli fortitudinem
Ut mundus redimatur.
    Almus apocrisarius  85
Ut Virginem affatur,
––––––––   384   ––––––––

Animus ejus anxius
Pavescens meditatur
Quare sic salutatur.

CORO.

Cum quo misit ad Virginem  90
Rex coeli fortitudinem
Ut mundus redimatur.
    Gabrielis oraculum
Ut Virgo ponderavit,
Mox cordis habitaculum  95
Sponso summo aptavit.

CORO.

Et totum Virgo credidit
Quod paranymplius edidit;
Nec quicquam dubitavit.
    Virgo concepit regia,  100
Ad hanc credulitatem
Ut foecundata gratia
Aeternam veritatem
Ad mundi claritatem.

CORO.

Et totum Virgo credidit  105
Quod paranymphus edidit;
Nec quicquam dubitavit.
    Concepit Virgo filium
Absque ullo pudore,
Fabricatorem omnium  110
Absque ullo labore;

CORO.

Qui fecit ipsam Virginem;
Post Christum Deum hominem,
Prae cunctis priorem.
    Huic nulla Virgo similis,  115
Munda sic et foecunda:
Quaecumque vero alia
Sterilis et inmunda;
Primae nulla secunda.

CORO.

Qui fecit ipsam Virginem,  120
Post Christum Deum hominem,
Prae cunctis priorem.
––––––––   385   ––––––––



NOCTURNO II


Salmos. Antífonas



    Tota Virgo deifica
In montana volavit;
Contemnens ista lubrica,  125
Cognatam salutavit;
Ad cujus salutiferum
Verbum atque luciferum
Non natus exultavit.
    Cognatam tribus mensibus  130
Virgo associavit;
Et suis sanctis manibus
De terra elevavit
Prophetam admirabilem,
Prae cunctis honorabilem,  135
Quem Deus suscitavit.
    Corde Deum glorificat
Virgo intemerata,
Lingua Deum magnificat:
In plebe visitata  140
Glorificat et praedicat,
Magnificat, specificat
In sese fecundata.


Lecciones. Antífonas



    Gestat claustrum virgineum
Potentem infirmatum;  145
Gestat vas illud aureum
Divitem pauperatum.

CORO.

Mirabile, terribile,
Concipere, conspicere
Immensum mensuratum.  150
    Gigantem breviatum,
Excelsum inclinatum,
––––––––   386   ––––––––

Excelsum incunatum,
Creatorem creatum,
Stabilem immutatum,  155
Et Deum humanatum.

CORO.

Mirabile, terribile,
Concipere, conspicere
Immensum mensuratum.
    Joseph, sponsus nntricius  160
Thalami pudorati
Quia non erat conscius
Verbi carne velati;

CORO.

Cogitabat discedere,
Et occulte deserere  165
Vas templi consecrati.
    Ipsam cura magnifica
Joseph reverebatur;
Quicquid arte mechanica
Sudando lucrabatur  170
Sponsae praesentabatur.

CORO.

Cogitabat discedere,
Et occulte deserere
Vas templi consecrati.
    Dum iret Jerosolymam  175